आज विजया दशमीको दिन, टीका लगाउने उत्तम साइत बिहान १०:२६ बजे
आज (४ कात्तिक २०८३ / २१ अक्टोबर २०२६) विजया दशमीको दिन अर्थात् विजया दशमी, यस १५ दिने लामो चाडकै सबैभन्दा महत्त्वपूर्ण र मुख्य दिन हो। धार्मिक, सांस्कृतिक र सामाजिक दृष्टिकोणले यस दिनको विशेष महत्त्व यसप्रकार रहेको छ:
१. असत्यमाथि सत्यको विजय (धार्मिक महत्त्व)
यो दिनलाई ‘विजया दशमी’ भन्नुको मुख्य कारण नै शक्तिको प्रतीकका रूपमा विजय प्राप्त हुनु हो:
देवी दुर्गाको विजय: पौराणिक मान्यता अनुसार, भगवती दुर्गाले महिषासुर नामक दैत्यको वध गरेर देवता र मानव जगत्लाई आतङ्कबाट मुक्ति दिलाउनुभएको दिन यही हो।
भगवान् रामको विजय: यसै दिन भगवान् श्रीरामले लङ्काका राजा रावणमाथि विजय प्राप्त गर्नुभएको थियो। त्यसैले यसलाई असत्यमाथि सत्य र अधर्ममाथि धर्मको जितको रूपमा मनाइन्छ।
२. मान्यजनबाट आशीर्वाद र प्रसाद (टीका र जमरा)
दशैंको सबैभन्दा सुन्दर पक्ष नै विजया दशमीको दिनदेखि सुरु हुने टीका हो:
नवदुर्गा भवानीको पूजा गरिएको घटस्थापनाको घडाबाट अभिषेक गरी, देवीको प्रसादस्वरूप रातो टीका (अक्षता) र पहेंलो जमरा लगाइन्छ।
घरका ज्येष्ठ सदस्य र मान्यजनको हातबाट टीका थापेर उहाँहरूको अनुभव, ज्ञान र सद्भावको आशीर्वाद लिइन्छ। यसले गर्दा नयाँ पुस्तामा संस्कार र मर्यादाको विकास हुन्छ।
३. पारिवारिक पुनर्मिलन र सामाजिक सद्भाव सम्बन्धको नवीकरण: रोजगारी, अध्ययन वा अन्य कारणले टाढा-टाढा रहेका परिवारका सदस्यहरू यस दिन एकै ठाउँमा भेला हुन्छन्। वर्षौंदेखि भेट नभएका आफन्तहरूसँग भेटघाट गर्ने यो उत्तम अवसर हो।
दुस्मनीको अन्त्य: समाजमा रहेका पुराना रिसराग, मनमुटाव र असमझदारीलाई बिर्सेर एकआपसमा शुभकामना साटासाट गर्ने र भाइचारा बढाउने दिन पनि यही हो।
४. उमङ्ग, संस्कृति र आशिर्वाद
यस दिन मान्यजनले टीका लगाइदिँदा पुरुषलाई आयु द्रोणसुते… र महिलालाई जयन्ती मङ्गला काली… जस्ता वैदिक मन्त्रहरूद्वारा दीर्घायु, सुस्वास्थ्य, समृद्धि र सफलताको आशिर्वाद दिने गरिन्छ। साथै, पिङ खेल्ने, नयाँ लुगा लगाउने र मीठा-मीठा परिकारहरू खाएर खुसीयाली मनाउने गरिन्छ।
सङ्क्षेपमा भन्नुपर्दा, बडा दशैंको दशौं दिनले हामीलाई आफ्नो मूल परिवारसँग जोड्ने, मान्यजनप्रति आदरभाव राख्ने र सधैं सत्यको बाटोमा लाग्ने प्रेरणा दिन्छ।
***टीका लगाउने उत्तम साइत बिहान १०:२६ बजे
***टीका थाप्ने (सामने बस्ने) मान्छे: टीका ग्रहण गर्दा पश्चिम दिशा फर्केर बस्नुपर्छ।
***टीका लगाइदिने (गुरु/मान्यजन) मान्छे: टीका लगाइदिने व्यक्ति भने पूर्व दिशा फर्केर बस्नुपर्छ।
यदि १०:२६ बजे नै भ्याउनु भएन भने पनि चिन्ता लिनु पर्दैन। नेपाल पञ्चाङ्ग निर्णायक विकास समितिका अनुसार यो केवल उत्तम सुरुवातको साइत मात्र हो, यसपछि दिनभरि नै जुनसुकै समयमा टीका लगाउन मिल्छ।
